top
Navelsinaasappel
Zoete sinaasappel (Citrus sinensis)
NAVELSINAASAPPEL
 
NAVELSINAASAPPEL - Citrus x Sinensis OSBECK

NAVELSINAASAPPEL

De navelsinaasappel (Citrus sinensis l. osbeck) intrigeert. De 'navel' die geen navel is, maar er aan doet denken, is klein vruchtje, een tweede bloesemaanzet, die er voor zorgt dat een navelsinaasappel pitloos is.

Deze vrucht in een vrucht is bewust geteeld. Het wordt wel vergeleken met een Siamese tweeling in één schil, waarvan der één onvolgroeid blijft, en de ander geen zaad vormt. De tweede bloesemaanzet zal overigens nooit tot een volwaardige vrucht aangroeien. De natuur wordt met andere woorden 'gefopt'.

Omdat de navelsinaasappel daarmee steriel is, moet vermeerdering langs andere weg plaats vinden, namelijk door enten. Als gevolg daarvan evolueert de sinaasappel nauwelijks, en zijn de meeste sinaasappelbomen exacte kopieën van de 200 jaar oude oerboom.

Het enten gebeurt door een bloeiende knop van een boom te snijden en te enten op de stam of wortel van een daarvoor ontvankelijke citrusboom. Dat kan zowel met sinaasappelbomen als met grapefruit-, citroen- en limoenbomen.

De boom wordt zo'n 10 meter hoog. De periode van bloei tot oogst duurt bijna een jaar, en de vrucht doet er 3-4 maanden over om te rijpen. Eenmaal rijp kan de vrucht nog maximaal 3 weken aan de boom blijven, maar moet dan beslist geoogst worden.

Culinair gebruik en bereiding

De navelsinaasappel is een handsinaasappel pur sang. De dikke schil maakt hem makkelijk te pellen, het vruchtvlees is precies bitter en zoet genoeg, maar de hoeveelheid sap is te gering om er een succesvolle perssinaasappel van te maken. Het rendement is te laag.

Oorsprong en verspreiding

De navelsinaasappel zou een mutatie zijn van een Selecta-sinaasappel die groeide op het terrein van het klooster van Bahia, in Brazilië ergens tussen 1810 en 1820 in. Vermoedelijk een afstammeling van de Portugese 'navel', de umbigo.

Enkele jaren na de ontdekking van de boom stuurde Brazilië een dozijn stekken van de Bahia sinaasappel naar Amerika, naar het Ministerie van landbouw (USDA). Deze stekken van de originele boom zijn in Californië het begin geweest van de grootschalige teelt in Riverside. Eén van de drie bomen waarmee teelster Eliza Tibbets in 1873 begon, produceert nog altijd sinaasappelen. Wie belangstelling heeft, de boom staat in Riverside op de hoek van Arlington en Magnolia. Dat een sinaasappelboom boom zo oud wordt, is niet ongewoon, in Europa staat een 500 jaar oude sinaasappelboom.

De eerste Riverside sinaasappelen werden 'Washington navels', en worden overal ter wereld verbouwd. Dat maakt de navelsinaasappel kwetsbaar, vergelijk wat er is gebeurd en gebeurt met de banaan (de zaadloze Cavendish).

Taalkundige aspecten, etymologie

Hoewel er over de de achtergond van de benaming navelsinaasappel weinig misverstand kan bestaan, staat op (ongelogen) tientallen internet sites, waaronder tripadvisor, het woord navel geschreven als 'naval'. De sinaasappel heeft natuurlijk niets met de marine (navy) te maken.

VERTALING NAVELSINAASAPPEL

engels
navel orange
frans
menthe anglaise
italiaans
menta pepe
spaans
hierba buena
chinees
bo he 薄荷
kantonees
bok hoh
 

Gezondheidsaspecten

Voedingswaarde, gezondheidsrisico's

Samenstelling per 100 gram rauw product

SAMENSTELLING PER VRUCHT (CA 150 GRAM)
68,8
kcal
( 287,9 kJoule)
1,3
gram
eiwitten
17,6
gram
koolhydraten
11,9
gram
waarvan suikers
0,2
gram
vet
12,6
mg
omega-3
32,2
mg
omega-6
Vitamines
115,3
µg
vitamine A
(14% ADH)
0,1
mg
vitamine B1
(9% ADH)
0,1
mg
vitamine B2
(7% ADH)
0,6
mg
nicotinezuur
(4% ADH)
0,4
mg
pantotheenzuur
(7% ADH)
0,1
mg
vitamine B6
(7% ADH)
0,6
µg
foliumzuur (B9)
(0% ADH)
82,8
mg
vitamine C
(104% ADH)
0,2
mg
vitamine E
(2% ADH)
Mineralen
80,2
mg
calcium
0,1
mg
koper
0,2
mg
ijzer
232
mg
kalium
15,4
mg
magnesium
1,4
mg
natrium
32,2
mg
fosfor
0,1
mg
zink
 

Bronvermelding update maart 2020

 Naveloranges | Wikipedia (EN)  Horticultural varieties of citrus, oranges | Robert W. Hodgson | Berkeley division of agricultural sciences, 1967  All navelorange trees are perfect clones of one another | Today I found out  Sweet oranges and their hybrids | Citrus variety  Navelorange, nutritionfacts (voedingswaarde) | Nutritiondata op Self.com (link verouderd, tabellen door Self opgeheven - zoek brongegevens op de USDA-site : https://fdc.nal.usda.gov/food-search )  Horticultural varieties of citrus | R. Hodgson, 1967 The citrus industry