Aardamandel
wortelknol (cyperus)
AARDAMANDEL
AARDAMANDELPRODUCTEN
AARDAMANDEL | CYPERUS ESCULENTUS

AARDAMANDEL

De aardamandel is de knol van de Cyperus esclulentus of knolcyperus. Een plantje, een zegge van 90 cm hoog, dat honderden, zelfs duizenden knolwortels vormt. .

De aardamandel is geen noot, maar een zeer zetmeelrijke knolwortel. Tweemaal zo veel zetmeel als een aardappel of zoete aardappel. Wie wel eens een horchatade chufas heeft gedronken, het Spaanse amandel'melk'drankje, . . . . Het hoofdbestanddeel in horchata is de zoet-notige aardamandel, geen amandel.

De plant is een lid van de Cypergrassenfamilie, de Cyperadeae, een grote familie met 5500 plantensoorten, waarvan de bekendste eetbare soort de Chinese waterkastanje (Eleocharis dulcis) is.

De knolcyperus groeit het liefst op zandige leemgrond, en komt in de lente op zodra de temperatuur boven 12° is. De teelt begint daarom in april-mei. De knollen worden vanaf half november geoogst, een oogst die in Spanje door kan lopen tot in januari. Het oogsten wordt meer en meer gemechaniseerd, maar gebeurt vaak nog handmatig. Daarbij wordt de plant in zijn geheel gerooid.

Er zijn drie variëteiten, de de zwarte, de gele en de bruine. De gele variëteit is minder vet, bevat meer eiwitten en geeft een betere melk. Aardamandelmeel is heerlijk zoet van smaak, en bovendien glutenvrij.

VERKRIJGBAARHEID EN GEBRUIK

De aardamandelen in de hengelsportzaak (!) is niet per definitie foodgrade.

GEBRUIK

Van de knolletjes wordt niet alleen in Spanje, maar ook in Nigeria een drankje gemaakt. Dat heet 'kunnu aya'.

Aardamandelmeel wordt gebruikt in de bakkerij en als smaakmaker in nougat en bier, zoals de oude Egyptenaren deden.

Er wordt ook hoogwaardige olie van gemaakt om in te bakken en te frituren. Tijgernootolie.

OORSPRONG EN VERSPREIDING

Aardamandelen worden als sinds mensenheugenis gegeten. In Noord-Amerika (Connecticut) zijn vondsten gedaan die erop wijzen dat de Paleo-Indianen 9.000 jaar geleden aardamandelen gegeten zouden hebben.

Van recenter datum zijn de vondsten in Egypte van 6000 jaar geleden. Voor hen, staat vast, was de aardamandel een belangrijke voedselbron, gebruikt in bier, geroosterd en als snoep, met honing gemaakt. Buiten deze twee locaties zijn nergens anders ter wereld archeologische vondsten gedaan.

In Egypte is de aardappel-amandel altijd een delicatesse gebleven. De Arabieren namen het tijdens hun heerschappij over Spanje in de 11e eeuw mee naar Spanje naar het gebied rond Valencia. Die regio - l'horta nort - is nog altijd het belangrijkste teeltgebied in Spanje, met een jaarproductie van 5,3 miljoen kilogram, waarvan 90% onder beschermd label.

Inmiddels wordt de knol overal ter wereld verbouwd, met name op het Afrikaanse continent, in Turkije, in diverse Arabische landen, het Indiaas subcontinent, Zuid- en Midden-Amerika en de Verenigde Staten. In veel landen verbouwd men de knol alleen rauw als bijgerecht en als veevoer, bijvooebeeld voor kalkoenen. In Spaans sprekende landen maakt men er het melkachtige horchata van.

Overigens staat de plant te boek als één van de hardnekkigste onkruiden ter wereld. Hij is moeilijk te bestrijden, omdat de plant zich gemakkelijk, zeg aggressief, uitbreidt en andere planten verdringt. Dat gebeurt ook bij gewassen zoals aardappelen en maïs.

VERTALING AARDAMANDEL

engels
tiger nut
frans
souchet tubéreux
italiaans
zigolo dolce
spaans
chufa, juncia avellanada
duits
erdmandel
arabisch
saed lladhidh
turks
yer bademi
 

GEZONDHEIDSASPECTEN

VOEDINGSSTOFFEN - GEZONDHEIDSRISICO'S

Aardamandelen bevatten koolhydraten, vet (overwegend onverzadigd), vezels en eiwitten, en is rijk aan vitamine E en omega 9, dat ook in olijfolie zit. Ons lichaam maakt omega 9 zelf door de onverzadigde vetten in ons lichaam te gebruiken.

SAMENSTELLING PER 100 GRAM
RAUW PRODUCT

405
kcal
( 1694,5 kJoule)
5,3
gram
eiwitten
45
gram
koolhydraten
17,4
gram
vezels
14,7
gram
waarvan suikers
23
gram
vet
VITAMINES
0,2
mg
vitamine B1
(18% ADH)
0,1
mg
vitamine B2
(7% ADH)
1,8
mg
nicotinezuur
(11% ADH)
0,3
mg
vitamine B6
(21% ADH)
141
µg
foliumzuur (B9)
(71% ADH)
6
mg
vitamine C
(8% ADH)
10
mg
vitamine E
(83% ADH)
MINERALEN
69,5
mg
calcium
3,5
mg
ijzer
86,5
mg
magnesium
37,5
mg
natrium
230,6
mg
fosfor
4,3
mg
zink
 

BRONVERMELDING UPDATE AUGUSTUS 2016

Cyperus esculentus | Wikipedia (EN/ES) Cyperus esculentus | Grains of truth, wheat foods council Nutrition facts tiger nuts | Government of Ghana, official portal Tiger Nut: As A Plant, Its Derivatives And Benefits | E. Bamishaiye 2011, African Journal of Food, Agriculture, Nutrition and Development, vol 11 no 5 Horchata, know what you eat | Chufa de valencia Chufas, Beneficios y propiedades | Frutos secos