top
Chia-zaad
Salvia hispanica
Chia-zaad
Recepten
Chia-zaad ©2017

Chia-zaad

Chia zaden zijn de eetbare zaden van Salvia hispanica en/of de verwante Salvia columbariae. Dat zaad is rijk aan omega-3-vetzuren.

De zaadjes hebben een diameter van ongeveer 2 millimeter, zijn ovaal en grijs met zwarte en witte vlekken. De zaden zijn hygroscopisch. Door ze te weken, nemen ze in volume toe. Ze absorberen tot wel twaalf keer hun gewicht in vloeistof. Je merkt vrij direct al een slijmerige laagje (gel) dat zich op de zaadjes vormt, een beschermingslaagje tegen water stress.

Practische zaken

Aankoop en verkrijgbaarheid

Chiazaad is in een groot aantal uitvoeringen verkrijgbaar: de 'klassieke' gemengde chia, witte chia (voorgebruik in drank en smoothies, volledig zwart zaad - een klein soort uit Nicaragua - en in de vorm van bloem.

Chia-olie is zeer geschikt voor koude bereidingen, maar niet geschikt om in te bakken, want met een rookpunt van slechts 105°

Culinair gebruik en bereiding

Traditioneel worden de zaden na droging gekookt, of gedroogd en gemalen om als bindmiddel in sauzen gebruikt te worden en bij de bereiding van tortilla's en tamales. Dit meel wordt chianpinolli genoemd. Het is een gelerend bindmiddel als gevolg van de hydrofiele, polysaccharide slijmstoffen in het zaad.

Naast normaal chiabloem is ook extra fijn chia-bloem vrkrijgbaar. Dit bevat minder olie dan de gewone bloem en heeft daardoor een hoger eiwitgehalte. Prima te gebruiken als substituut voor ei.

Tegenwoordig worden vooral de hele zaden en de scheuten gegeten. Wanneer de zaden in water geweekt worden, ontstaat een gelatineuze massa die oor meerdere doeleinden gebruikt kan worden, als drank (met vruchtensap), gruwel of pudding. Geroosterde chia-zaadjes tenslotte wordt onder meer gebruikt in yoghurt en muesli. De scheuten kunnen rauw in salades verwerkt worden, en als kers gegeten worden op sandwich bijvoorbeeld, maar ook gekookt in soep of stoofgerechten.

slotregel

Gezondheidsaspecten

Voedingswaarde, gezondheidsrisico's

In Europa is chia aangemerkt als 'novel-food', omdat het hier voor 1997 niet gegeten werd. Het heeft tot 2009 geduurd voor chia als voedsel is toegelaten.

Chia is door de European Food Safety Authority EFSA toegelaten onder de beperkende voorwaarde van een maximale inname van 15 gram per dag. Reden hiervoor is de onzekerheid over allergene eigenschappen. Om die reden mogen producten (brood) alleen kleine hoeveelheden chia bevatten (max 5%), en dient de voorgeschreven maximale inname van 15 gram op verpakkingen vermeld te worden.

Samenstelling per 100 gram rauw product

137,0
kcal
(573,6 kJoule)
4,4
gram
eiwitten
12,3
gram
koolhydraten
10,6
gram
vezels
8,6
gram
vet
0,9
gram
verzadigd
0,6
gram
enkelvoudig onverzadigd
0,5
gram
meervoudig onverzadigd
4915,0
mg
omega-3
1620,0
mg
omega-6
Mineralen
177,0
mg
calcium
0,1
mg
koper
44,8
mg
kalium
0,6
mg
mangaan
5,3
mg
natrium
265,0
mg
fosfor
1,0
mg
zink
in dit artikel 
slotregel

Bronvermelding update april 2025

1 Chia | R. Lira ed Ethnobotany of Mexico: Interactions of People and Plants in Mesoamerica, Springer New York 2016 ISBN 978-1-4614-6668-0 1 Dried chia seed, know what you eat | Nutritiondata op Self.com (link verouderd, tabellen door Self opgeheven - zoek brongegevens op de USDA-site : https://fdc.nal.usda.gov/food-search ) 1 Opinion on the safety of ‘Chia seeds (Salvia hispanica L.) and ground whole Chia seeds’ as a food ingredient | ESFA Journal April 2009 DOI: 10.2903/j.efsa.2009.996 1 Salvia hispanica | Plants for a future 1 Salvia hispanical | Manual of the Alien plants of Belgium 2015 1 Chia Crop (Salvia hispanica L.): its History and Importance as a Source of Polyunsaturated Fatty Acids Omega-3 Around the World: a Review | Anacleto Sosa e.a. Journal of Crop Research and Fertilizers, Clerisy publishers 2016 Vol 1:104 pp 1-9 1 A Historical Review of the Scientific and Common Nomenclature Associated with Chia: From Salvia hispanica to Salvia mexicana and Chian to Salba | Anacleto Sosa e.a. Agricultural Research and technology Open Access Journal Vol 18 Issue 1 Sept 2018 DOI: 10.19080/ARTOAJ.2018.18.556047