top
Schapenzuring
Rumex acetosella
Schapenzuring
 
Schapenzuring - Rumex acetosella

Schapenzuring

Rumex acetosella

Schapenzuring is een kleine zuringsoort, met kleine, spitse bladeren, en wordt niet meer dan een halve meter hoog. De bladeren smaken minder bitter dan de bladeren van veldzuring, en zijn zo prettig zuur, dat ze als vervanger van citroen gebruikt worden.

Schapenzuring is een eenjarige plant. Wordt in het wild vooral gevonden op kalkarme, droge zand-, heide- of veengrond. Vaak zijn dat gronden die aleen geschikt zijn voor beweiding met schapen. De schapenzuring heeft lange wortelstokken - rhizomen - met uitlopers, in tegenstelling tot de veldzuring, die een penwortel heeft. Uit deze wortelstok ontwikkelen zich nieuwe planten. Daardoor is hij moeilijk uit te roeien waar hij invasief is, zoals het geval is in de blauwebessenteelt.

Schapenzuring wordt op kleine schaal geteeld om het jonge blad, dat als groente gegeten wordt. De blaadjes zijn klein (hoogstens 5 cm lang) en spiesvormig, met afstaande voetslippen. Ze hebben een blauwe gloed. De onderste bladeren staan op een lange steel, de bladeren hoger in de plant op een kortere.

Schapenzuring is tweehuizig, er zijn planten die bloemetjes met eicellen vormen en planten die bloemetjes met mannelijke voortplantingscellen (pollen) voort brengen. De eerste, de vrouwelijke planten zijn aanzienlijk groter dan de mannelijke. De bloemen van de veldzuring groeien in ranke pluimen en zijn roodbruid (kastanjekleurig). Veldzuring bloeit vanaf april.

De vrouwelijke planten vormen dopvruchtjes (nootjes), die net als de bloemen rood zijn en vrij lang aan de plant blijven. Zij bevatten de zaden die wanneer de nootjes van de plant vallen, zorgen voor de vermeerdering.

Praktische zaken

Aankoop en verkrijgbaarheid

Je zult vergeefs naart zoeken in de regulieren groentenwinkel. Gelukkig kun je zuring gemakkelijk zelf telen, bijvoorbeeld uit zaad.

Culinair gebruik en bereiding

Gebruik uitsluitend de malse, jonge bladeren. Deze worden rauw in salades en soep gegeten. De bladeren kunnen gedroogd worden voor later gebruik. dat geldt ook voor de wortelstok, die na droging vermalen wordt, en als grondstof dient voor het maken van pasta (noedels).

Wanneer zuring aan een warm gerecht wordt toegevoegd, zorg er dan voor het pas het laatste moment te doen. Door lange verhitting wordt de smaak gauw onaangenaam.

Omdat oxaalzuur koper aan tast, gebruik je nooit koperen pannen voor de bereiding van zuring of rabarber.

Houdbaarheid (bewaaradvies)

Zie de tips onder veldzuring

slotregel

Oorsprong en verspreiding

Schapenzuring is inheems in Europa en delen van West-Azië, en volgens enkele bronnen ook in Chili. Vanuit Eurazië is de plant over de hele wereld verspreid, in Europa van de Middellandse zeekust tot het noorden van Scandinavië, in Azië onder meer in India en Vietnam. In Nigeria is het geliefd onder de Haussa.

De Grieken, Romeinen en Egyptenaren verbouwden zuring, om het te gebruiken in vette gerechten. Zij waren er van overtuigd dat zuring de spijsvertering bevorderde. Daar zaten ze niet ver naast. In de Middeleeuwen werd zuring gebruikt tegen scheurbuik, en was heel populair op de Britse eilanden. De bladeren werden veelal gevijzeld om een groene saus van te maken bij gerechten met gans of varken.

Tot 2012 kwam schapenzuring in ons land voor op de Rode lijst van bedreigde plantensoorten, inmiddels niet meer.

Taalkundige aspecten, etymologie

Nomenclatuur

De geslachtsnaam Rumex is door Plinius de Oudere in de eerste eeuw na Christus geïntroduceerd, geschreven als rŭmex of rumǐcis', vermoedelijk duidend op de spiesvorm van het blad (rŭmex betekent werpspies). Ook de soortnaam acetosella komt uit het Latijn, van acetellosa (van acetum = azijn), dat licht-zurig betekent.

Populaire benaming

De Middeleeuwse benaming surkele leeft voort in de naam zurkel die nog wel gehanteerd wordt, en in het Engelse sorrel.

Het vroegst bekende gebruik van het woord schapenzuring is in de Midden-Engelse periode (1150-1500). In Frankrijk en Duitsland hanteert men liever de term 'kleine zuring'.

Benamingen in diverse talen

engels
sheep's sorrel
frans
petite oseille
italiaans
 
spaans
acederilla
duits
kleine sauerampfer
arabisch
 
hindi (india)
 
indonesisch
 
japans
himesuiba
vietnamees
 
chinees
 
kantonees
 
 
slotregel

Gezondheidsaspecten

Voedingswaarde, gezondheidsrisico's

Schapenzuring is rijk aan vitamine C. Eet er geen grote hoeveelheden van, het oxaalzuur in de plant kan bij kleine kinderen tot oxaalvergiftiging leiden en bevordert de vorming van nier- en blaasstenen.

slotregel

Bronvermelding update maart 2025

1 Rumex acetosella | Wikipedia (EN) 2 Rumex acetosella | Plants for a future 3 Sorrels | M. Ensminger Foods and nutrition ecyclopedia 4 Schapenzuring | Flora van Nederland 5 Schapenzuring | Wilde planten in Nederland en België 6 Schapenzuring (Rumex acetosella) | Soortenbank.nl  Rumex acetosella | Global invasive species database, 2010 noted: incomplete information