top
Tracta
Romeinse flens
Tracta
 
Tracta ©2014

Tracta

Pasta of brood?

Was tracta de voorloper van de Italiaanse lasagne of een platbrood in de stijl van lavash?

Het woord tracta of tractum komt uit het Oud-Grieks, net als de synoniemen laganon, laganum en lagana. Of het een tot vel gerolde deeg een pasta wasof een platbrood is onduidelijk, want alleen geschreven tekst verschaft ons enige duidelijklheid. Apicius gebruikte stukjes tracta om gerechten meer voedzamer en dikker te maken. Athenaeus noemt het een baksel, cake of brood, dat καπυρίδια heette, maar ook bekend was onder de naam τράκτα.

De tracta die Cato de Oudere in 165 voor Christus in De agri cultura beschrijft is onderdeel van placenta, een gerecht dat isopgebouwd uit met een honing-kaas-mengsel besmeerde laagjes tracta. Het werd niet gegeten, maar gebruikt in religieuze ceremonieën.

Volgens Plinius waren er op dat moment nog nauwelijks professionele bakkerijen, en had Rome nog maar net kennis gemaakt met zuurdesem. In Armenië bakt men al geruime tijd daarvoor lavash, een ongegist platbrood.

Voor Cato's tracta was twee Romeinse pond tarwemeel (farina siligineae) nodig, vier pond bloem (farina) en twee pond alica van de hoogste kwaliteit. Alica zou je grutten kunnen noemen, emmertarwekorrels die twee keer in een vijzel zijn fijngestampt: eerst om de korrels van hun hulzen te ontdoen, tegenwoordig noemen we dat farro, daarna tot kleine stukjes, de grutten te vermalen. Een exacte handleiding voor het maken van tracta en placenta vind je in het artikel van Morton en Schlick in Exarc Journal 2).

slotregel

Bronvermelding update januari 2025

1 Tracta | Pass the garum - blog
slotregel
2 An Experimental Approach to Baking Ancient Roman Placenta | Jake Morton and,Ellen Schlick, EXARC Journal Issue 2024/2 - CC BY-NC 4.0 - https://exarc.net/ark:/88735/10749