top
Manx queenies
Aequipecten opercularis
Manx queenie (wijde mantel)
 
Manx queenies

Isle of Man queenie PDO

De Wijde mantelschelp die binnen de twaalf-mijls zone van het eiland Man wordt gevist heeft sinds november 2012 het Europees PDO-label (Protected Designation of Origin).

Officieel heten deze Jacobsschelpen Isle of Man queenies, kortweg Manx queenies. Het is een schelp die vrij algemeen rond het hele Britse eiland voor komt en wordt gevist, maar dankzij de unieke habitat en verantwoord beheer in grote getalen rond het Man. De Europese bescherming betreft alleen de schelpen die binnen de territoriale wateren (12-mijls zone) van Man gevist worden, mits met netten gevangen. 7)

Deze netvisserij vindt onder MSC-label plaats met trawler-otternetten, en was de eerste mantelschelpvisserij op het noordelijk halfrond die dit label (2011) kreeg.

De schelpen worden van juni tot december bevist met 28 schepen. Alleen dan, want later in het seizoen zou ook hier gedregd moeten worden.

Dat de queenie met netten wordt vangen is voor de mantelschelpvisserij uitzonderlijk. Het werkt als volgt. De visser sleept voor het net uit een kleine ketting over de bodem van de zee. Dit lokt een ontsnappingreactie uit bij de schelpen die snel omhoog zwemmen en zo in het net belanden. Alleen wanneer het zeewater warm genoeg is, werkt deze techniek, want wanneer het water kouder is, is de schelp lomer en is zijn reactiesnelheid lager en zijn opwaartse beweging onvoldoende. Het seizoen duurt daarom van juni tot december, maar wanneer het voorjaar koel is, start de visserij later. 6)

Het grote voordeel van deze manier van vissen, is dat alleen de krachtiger zwemmende, volwassen schelpen gevangen worden, en de ondermaatse schelpen overgeslagen worden. Bovendien levert deze vorm van visserij schonere en gavere schelpen op, dan bij de dregtechniek. De mazen van het net zijn 80-90 mm om alleen de forsere exemplaren te vissen.

Het bijzondere aan de Mans queenie is zijn hoge vleesopbrengst. Normaal gesproken weegt de spier 6 tot 8% van het gewicht van de schelp, bij de mans queenie is dat 12 tot 14%. Hieraan zijn de hoge waterkwaliteit, het effect van de warme golfstroom, de sterke getijdenstromen en de beschikbaarheid van geschikte planktonvoeding debet. De adductorspier van de Manx queenie is circa 20 mm en 15mm hoog, en wordt het hele seizoen gevangen met koraal.

Andere mantelschelpen rond Isle of Man

Naast de Queenie of Wijde mantel (Aequipecten opercularis) komen in andere schelpenbedden in de wateren rond Man ook andere mantelschelpen voor, zoals de Grote mantel (Pecten maximus) en de kleine, Bonte mantelschelp (Chlamys varia).

Ook met deze schelpen gaat het goed. In 2017 is het quotum voor de Grote mantel (Saint-Jacques) in de wateren van Man zelfs opgeheven geweest omdat de populatie zo sterk was toegenomen, dat dat verantwoord was. vanzelfsprekend wilden ook de vissers van Man hiervan profiteren, maar hun kleine Manx vessels werden 'weggedrukt' door de grote dregschepen van Ierse, Schotse en Engelse vissers.

slotregel

De geschiedenis van de Manx queenies

De queeny-bedden rond het eiland zijn al eeuwen lang een ideale fourageerbodem voor de kabeljauw. De vangst van mantelschelpen rond het eiland Man dateert uit de negentiende eeuw, toen de schelpen gebruikt werden als lokaas voor de vangst van kabeljauw met behulp van de beug.

In de jaren 60 van de vorige eeuw is de vangst losgeweekt van de tanende kabeljauwvisserij, en is de aanzet gedaan voor de commerciële vangst van de queenies voor de schelpenmarkt. De belangrijkste queeny-gronden werden in kaart gebracht, de vissersvloot aangepast. De eerste jaren werden de schelpenvangsten overwegend naar de Verenigde Staten geëxporteerd.

Al snel bleken ook Frankrijk en Spanje geïteresseerd en verlegde Man de handel naar het Europese vasteland. Omdat de vangst seizoengebonden is en vanuit bestaande schelpenbedden, is de productie op natuurlijke wijze aan grenzen gebonden.

De bescherming is waardevol voor de visserij, zeker uit duurzaamheidsoverweging, maar aan de bescherming kleeft een belangrijk nadeel. Ook schelpen die buiten de territoriale wateren zijn gevist, zelfs met dreggen, kunnen, mits op het eiland behandeld Manx queenies worden genoemd. Zij mogen in dat geval het PDO-en MSC-label niet voeren. Dat mogen niet-Manx vessels wel, mits zij binnen de territoriale wateren vissen en met een speciale vergunning.

De Britse mantelschelp is vreemd genoeg niet erg populair in Groot Brittanië, waar de supermarkten vooral voor de goedkopere Zuid-Amerikaanse mantelschelpen kiezen. De Manx queeny geniet wel aanzien in de Britse restaurants, maar het leeuwendeel wordt nog altijd naar Frankrijk, Spanje en Portugal uitgevoerd.

Ter promotie van de eigen schelp wordt jaarlijks het Queenie festival gehouden Dat gebeurt in juli, met Port Erin en Port St Mary als sleutellocaties 4).

slotregel

Bronvermelding update mei 2025

1 Queen scallop (Aequipecten opercularis) | MarLIN The marine life information network 2 Boat race over 'unusually good' Isle of Man king scallop crop | BBC News Nov 2016 3 Background information on scallops | Interstate shellfish Sanitation Conference (ISSC 2013) 4 Discover 2025 on Isle of Man: Unveiling the Biggest Isle of Man Events | Hotelks onlinen 5 Grilled Loch Fyne Queenies with Chervil Butter | A passion for seafood 6 Queen Scallop Dredge | Seafish 7 COUNCIL REGULATION (EC) No 510/2006 on protected geographical indications and protected designations of origin “Isle of Man Queenies PDO" | COUNCIL REGULATION (EC)