De octopoda (achtpotigen) is een orde binnen de klasse van de inktvissen (caphalopoda), een weekdiergeslacht met ruim 100 soorten. De bekendste daarvan is de gewone octopus (octopus vulgaris). Anders als bijvoorbeeld de blauwgeringde octopus, zijn de meeste octopussen, ook de gewone octopus voor mensen ongevaarlijk.

Weekdieren hebben een aantal dingen gemeen met elkaar, bijvoorbeeld de rasptong of radula en de gespierde voet, die zo karakteristiek is voor bijvoorbeeld de slak, bij de octopus vergroeid tot de vangarmen. De rasptong van de octopus is vooral bedoeld om het slikken te vergemakkelijken. Anders zijn de beide kaken (rostrum) van de octopus, gemaakt van niet-verteerbare chitine, die bij de bereiding van inktvis zeker verwijderd moeten worden, die hij als een schaar gebruikt .

Hoewel een octopus de meeste tijd in het water leeft, kan hij ook korte tijd op het land overleven, zo langs de kieuwen vochtig blijven. Een octopus heeft net als een hagedis het vermogen om bij gevaar vangarmen af te stoten. Daarnaast kan hij zijn kleur aan zijn omgeving aanpassen (camouflage). De wellicht meest aansprekende verdediging zit in de inktzak: een (inkt)zwarte vloeistof waarmee hij zwarte wolken blaast om zijn belager(s) te verwarren. Deze inkt wordt in de keuken gebruikt om ingrediënten of hele gerechten te kleuren, zoals risotto's. Een octopus heeft géén skelet, zoals de pijlinktvis (sepia) wel heeft.

De kop van het dier is relatief groot, en het heeft twee hoog ontwikkelde, spleetvormige ogen. De vangarmen zijn lang, en zijn voorzien van twee rijen zuignappen. De gewone octopus kan armen tot 3 meter, vooral in de warme Middellandse zee. In de relatief koude Noordzee worden exemplaren met een lengte van 1 meter gesignaleerd.

Taalkundige aspecten, etymologie

De naam octopus is een samenvoeging van de Griekse woorden okto (acht) en poús, wat voet (in dit verband poot) betekent. Achtpotige dus.

Polpo, zoals pulpa en poulpe, komt uit het oud-Grieks en betekent vermoedelijk zacht (als in molto) potige. Het Italiaanse piovra, dat ook wordt gebruikt on de veelarmige maffia aan te duiden, komt via een door de Noormannen gesproken dialect van het latijnse polypus, wat poliep of veelarmige betekent. Deze naam is feitelijk onjuist, omdat poliepen tot de kwallenfamilie en niet tot de octopodidae horen.

VERTALING OCTOPUS