top
Coquille Saint-Jacques
de Brieuc
Coquille Saint-Jacques de Brieuc
 
SAINT_JACQUES DE BRIEUC

COQUILLE ST JACQUES DE NORMANDIE

De Coquille Saint-Jacques de la Baie de Saint-Brieuc wordt in sommige culinaire kringen de meest exquise mantelschelp ter wereld genoemd. Het is maar de vraag of dat zo is.

Hoewel de Wereld handelsorganisatie (FAO) in 1996 besloten heeft om de handelsnamen Saint-Jacques en 'noix de' Saint-Jacques voor de witte spier ook van toepassing te verklaren op andere kamschelp-soorten zoals de Amerikaanse kamschelp en de Japanse kamschelp, is voor Fransen overduidelijk dat alleen de voor de Franse kust levende Pecten maximus de 'echte' Coquille Saint-Jacques is. Alhoewel, dit licht chauvinistische trekje is aan erosie onderhevig, nu ook de handel van Mediterrane mantelschelpen onder deze Geuzennaam een accepteerd gegeven lijkt. Mits gevangen voor de kust van Marseille natuurlijk.

De Normandische schelp, de meest verhandelde Franse coquille, beschikt sinds 2002 over het Franse label rouge, en is het boegbeeld van de Franse coquille. De 'Saint-Brieuc' beschikt als enige Franse Saint-Jacques over het prestigieuze Europese PGI-label.

In de Baie de Brieuc wordt als sinds het begin van de twintigste eeuw commercieel op de Grote mantel gevist. De populatie kende een piek in de 15 jaar na de Tweede wereldoorlog, maar stortte in met de barre winter van 1963. In de jaren daar op volgend is hard gewerkt aan het herstel van de populatie, geruggesteund door de veranderende klimatologische omstandigheden. Het wordt nauwelijks genoemd, maar voor het herstel zijn in grote getalen geteelde spats, jonge schelpen, uitgezet.

De Coquille de Saint-Brieuc wordt globaal van november tot april gevist, en heeft een minimum afmeting van 10,2 cm. Deze twee- tot driejarige schelp heeft het hele visseizoen koralen. Wanneer de winter te zacht is, zoals het geval was in 2015 schieten de schelpen (te) vroeg kuit, waardoor de groei van de schelp wordt afgeremd. Door de aanvang van het seizoen op te schorten, hoopt(e) men de beoogde jaaroogst toch te halen, maar zoals in 2015 is die toch aanmerkelijk lager dan normaal.

Het vangstgebied is de Baie de Saint-Brieuc, met de havens van Erquy, Loguivy-de-la-Mer en Saint-Quay-Portrieux. De jaarvangst bedraagt 6.500 ton.

Tenslotte. Het is in Frankrijk verboden coquilles aan te bieden die zijn 'opgeblazen', een praktijk die wordt toegepast op schelpen om hun uiterlijk te veranderen (te bleken) en hun volume te vergroten (tot wel 30%).

Duurzaamheid

Het vangstgebied voor de de kust van Armor bevindt zich in het westelijk deel van het Kanaal en wordt de Baie de Saint-Brieuc genoemd. Er wordt sinds de jaren 90 commercieel gevist, met coquille-dreggen.

De visserij onder het Europese label is aan strenge regels onderworpen, waaronder die met betrekking tot de grootte van de schepen en hun vermogen. Tijdens het hoogseizoen varen de bijna 250 schepen drie maal per week uit voor een trek van maximaal een half uur, daarnaast wordt twee maal per week uitgevaren, en wordt drie kwartier gevist.

Hoewel daar nauwelijks aandacht aan wordt besteed, is de schelpenpopulatie in de Baie de Brieuc aan het eind van de vorige ereuw op peil gebracht door het uitzetten van spats (pectiniculture). Ook in 2012 is het uitzetten van spats weer ter sprake gekomen, na een onverwachte terugval van de populatie met 15%. In de Baie de Brest worden jaarlijks miljoenen spats uitgezet.

Er mag onder de Europese regels alleen worden gevist met toegelaten coquille-dreggen. Een traditionele dreg mag 2 meter breed zijn, de Engelse dreg met een kam maximaal 80 cm breed. Een schip mag van deze laatste maximaal 16 stuks aanlijnen.

Het Comité départemental des pêches et des elevages marins ziet toe op de regels en stelt bovendien vast wanneer het seizoen begint en eindigt en hoeveel en wanneer er gevangen mag worden.

TRADITIONS DE LA COQUILLE SAINT JACQUES EN BRETAGNE

Frankrijk is een land van folklore. Neem de confréries (broederschappen). Die zijn er voor vrijwel ieder streekproduct, ook voor de Saint-Jacques de Brieuc.

Op zijn Bretons heet de broederschap Breuriezh marc'heien kregin sant-Jakez, de Confrérie des chevaliers de la Coquille Saint-Jacques, opgericht in 1988.

De geschiedenis van de broederschappen voert terug naar de twaalfde eeuw. De eerste broederschappen waren in Nederland, de orde van de Mantelschelpen dateert uit 1292, ten tijde van Floris V. De gouden penning met jacobsschelpen die bij deze orde behoorde, werd verleend na de pelgrimage naar Saint-Jacques de Compostelle, één van de devotieën uit die tijd. Pas in 1461 werd de Orde van Saint-Michel opgericht. Wereldwijd zouden er zo'n 1.400 chevaliers zijn.

Ieder laatste weekeinde van april wordt in de Bretonse visserdorpen Saint-Quay-Portrieux, Loguivy-de-la-Mer en Erquy een festival ter ere van de schelp gehouden.

Met het driedaagse festival wordt het seizoen aan de Côtes d’Armor afgesloten met een parade, concerten en veel eten. Veel restaurants bieden voor dit weekeinde speciale menu's , met de Jacobsschelp in het middelpunt. Er is ook streetfood, en gelegenheid om eens met de vissers uit te varen voor een laatste vangst. Pas in oktober gaan de vissers er voor een nieuw seizoen op uit.

-->

BRONVERMELDING UPDATE MAART 2017

1 La coquille Saint-Jacques, star de la Baie de Saint-Brieuc | Bretagne, Baie de Saint-Brieuc 1 La coquille Saint-Jacques des côtes d'Armor | Comité départemental des pêches et des elevages marins des Côtes d'Armor 1 Les Chevaliers de la Confrérie | Confréie des chevaliers de la Coquille Saint-Jacques 1 Résultats préliminaires de l'expérience de collecte de naissain de coquille saint-jacques en rade de brest et baie de saint-brieuc Colloque sur l'Aquaculture. 22-24 October 1973, Brest (France) 1 La coquille Saint-Jacques en Bretagne | Direction des ressources vivantes, IFREMER, Dec 2004