top
Omelet
Kooktechnieken
Omelet
Gevulde omeletten op deze site
Omelette roulée op zijn Frans

Omelet

Kookbegrippen

Een omelet is een gebakken eigerecht, dat wordt gemaakt van losgeklopte eieren (in de regel kippeneieren). In de Franse keuken is een omelet, zo beschrijft Escoffier de omelette, een licht gebakken roerei (baveuse) in een kapsel van gestold ei.

De oorsprong van een omelet is echter niet Frans, maar Perzisch. De Oud-Perzische omelet werd op een soortgelijke manier bereid als de tegenwoordige kuku ye welke je kunt vergelijken met de Italiaanse frittata en de Arabische eggah. Deze kuku is nogal gevuld, meer vulling dan ei zelfs. Van oudsher in een pan boven open vuur bereid, tegenwoordig vooral in de oven, net als de frittata trouwens.

De eenvoudigste vorm is de khagineh met ui, gekruid met saffraan, zou en peper, en 'aangelengd' met melk. Deze omelet wordt aan beide kanten gebakken, bestrooid met wat suiker of rozenwater. Deze dikke omelet wordt in punten geneden bewaard voor wanneer er gasten komen, en/of als bijgerecht opgediend.

Hoe anders is de bereiding volgens Escoffier en Varenne, want zij bakken de omelet niet aan twee zijden, maar rollen hem op zodra de gebakken zijde dat toelaat. De omelette roulée wordt bereid in een speciale omelette-pan. De binnenkant dien je slechts licht te laten stollen, luchtig is het adagio. De techniek van het inrollen is niet eenvoudig, oefening baart kunst. De omelette roulée kun je vullen met vis, groenten, zuivel en/of saus zoals de omelette à la Bruxelloise met witlof en béchamelsaus of de omelette mousseline met louter slagroom.

De Japanse keuken kent net als de Franse een omelette roulée, de tamogayaki, met als grootste verschil dat deze omelet niet luchtig is, laat staan licht gestold. In een speciale rechthoekige pan gebakken, flinterdun en de pan gerold tot een nigiri. Varianten op tamagoyaki zijn usuyaki-tamago (de dunste versie), kinshi-tamago (dunne reepjes) en iri-tamago (roerei).

Uit de Kronieken van de Indiën weten we dat de Spanjaarden in 1519 de techniek van het bakken van een omelet over droegen op de Azteken.

Het roerei. Het ei wordt niet zoals bij de omelet geschud, maar geroerd. Ook wordt het ei niet gebakken, maar gestold, een prices dat bij een voldoende warm gestookte pan luttel;e seconden in beslag neemt. Twintig seconden in de pan alvorens het ei een eerste maal met een enkele 'turn' te 'roeren', twintig seconden later nogmaals, en dan direct de pan van het vuur en opdienen. We kennen dit gestolde, luchtige roerei onder de Engelse naam scrambled eggs. Deze zullen in geen Engels ontbijt ontbreken. In Baskenland volgt men hetzelfde pricedédient men roerei op over pipperade, een bedje van gebakken uien, ham, knoflook, tomaten en van origine piment d'Espelette.

Taalkundige aspecten, etymologie

Het Franse woord omelette is in het midden van de zestiende eeuw algemeen in gebruik. In de veertiende eeuw noemt men de bereidingswijze alumelle of alumete, aldus de Ménagier de Paris. Chefs gebruiken diverse termen: François Rabelais noemt het in zijn roman Gargantua en Pantagruel uit 1532 een homelaicte d'oeufs,

comment

Et était entre eux, parenté de couane de lard. En pareille alliance, l’un appelait une sienne mon homelaicte, elle le nommait mon œuf. Et étaient alliés comme une homelaicte d’œufs.

Geleidelijk aan sloop het woord omelette in de Franse taal, geënt op het Latijnse woord voor een dunne plaat 'lamella' dat in het spraakgebruik geïnterpreteerd werd als l'amelle, waarin de beginletter getransformeerd is tot het vrouwelijk lidwoord. Door een klankverwisseling (metathesis) ontstond in de zestiende eeuw de term amelette, een woord dat de zestiende eeuwse schrijver Olivier de Serres in Le Théâtre d'Agriculture et mesnage des champs ook gebruikt. De grondlegger van de haute cuisine, de zeventiende eeuwse chef François Pierre La Varenne's gebruikte de term aumelette, uitgesproken als 'omelette'.

slotregel

Bronvermelding update mei 2026

1 Omelettes | Lynn Olver, Food time line 3 François Rabelais: Les alliances Le Quart Livre, ch. IX | Litterature francaise.net