top
Almadabra
Almadabra
De blauwvintonijn op deze site
Almadraba-visserij bij Cádiz ©2013

Almadraba

Met de term almadraba wordt gedoeld op de val die wordt gezet om de vis te vangen die onderweg is van open zee naar het paaigebied langs de kust.

De almdraba is een barrières van netten langs de kustlijn, waarin de tonijn, de vangst richt zich primair op de Atlantische blauwvin tonijn (Thunnus thynnus), belandt maar ook de nodige bijvangst, waaronder zwaardvis (Xiphias gladius). Een soortgelijke techniek kent men in Sicilië onder de naam mattanza, dat 'slachten' betekent.

Het Spaanse woord Almadraba komt uit het Andalusiisch Arabisch, waarin al-maḍraba de plek om toe te slaan betekent. In Portugal noemt men de techniek almadrava.

In de vijftiende eeuw werden de almadrabas eigendom van de koning, die de rechten op zijn beurt toe kende aan de Guzmanes, de graven van Niebla. In 1445 kreeg de familie het hertogdom Medina Sidonia, samen met een exclusieve concessie om alle almadrabas te exploiteren “... van Odiana tot de kust van het koninkrijk Granada...”. Gedurende de daaropvolgende vierhonderd jaar behield het hertogelijke huis van Medina Sidonia het monopolie over de almadrabas. 2)

Het ene monopolie volgde het andere op. In 1929 werd het Nationaal Consortium van Tonijnvisserijbedrijven (Consorcio Nacional Almadrabero) opgericht, een monopolistische reus met 6.000 werknemers betrokken bij de tonijnvisserij en -verwerking aan de zuidelijke Atlantische kust, van Huelva tot Cádiz. De almadraba stierf in de twintigste eeuw zelf een stille dood, onder meer door overbevsissing en in 1972 werden alle bezittingen en goederen geveild. Het was nu de beurt aan de lokale tonijnvissers, veelal familiebedrijfjes. 2).

Almadraba zie je alleen nog langs de kusten van het Spaanse Andalusië en de Portugese Algarve. Almadrabas worden onder andere uitgezet vanuit de havens van Cádiz, Chiclana de la Frontera, Conil de la Frontera, , Rota, Zahara de los Atunes, La Línea de la Concepción, Nueva Umbría, Barbate en Isla Cristina - bekend van hun mojama - , vanuit Ceuta en Tarifa aan de Afrikaanse noordkust.

Van origine werden de netten gespannen tussen het Iberisch schiereiland en de noordpunt van Marokko aan weerszijden van de Straat van Gibraltar. Wanneer de tonijn in de lente de koude wateren van de Atlantische Oceaan verruilde voor het warmere water van de Middellandse Zee om te paaien zwom hij tegen deze barriëre op, die later in het jaar ook werd opogezet om tonijnen die terug keerden naar de Atlantische Oceaan te vangen. 1)

Tegenwoordig wordt de almadraba-techniek kleinschalig beoefend met een onderwaterlabyrint van netten die aan boten zijn bevestigd. De migrerende tonijn baant zich een weg door de val naar een laatste net dat tussen de boten wordt opgehangen. De maaswijdte van de rabera, het net dat achter de fuik wordt geplaatst, is tot 90 centimeter diagonaal. Het laat alles door wat geen volwassen Tunnus thynnus is. Die worden met een touw stuk voor stuk uit het water getild, de levantá.

Voor de visserij op de blauwvintonijn worden tegenwoordig dagquota gehanteerd. Dat betekent, dat zodra het dagquotum is bereikt, de boten naar de wal aan wal gaan en de vis voor verwerking wordt aangeboden om te worden versneden (ronqueo genoemd) en gevroren. Vroeger ging het merendeel naar Japan, de vraag in Europa en in Spanje zelf is inmiddels zo gestegen, dat nog maar een derde naar Japan gaat, en een behoorlijk deel in Spanje blijft, onder andere voor de productie van mojama. 4)

slotregel

Bronvermelding update mei 2025

Almadraba: Spain’s Ancient Fishing Technique | Epicurian ways Almadraba: 3000 years of traditional tuna fishing | Atlantic culture scape 2021 Atún rojo de almadraba. Comer, ver y vivir la cultura del rey del Estrecho | Esperanza Palaez, 7 Cannibales