top
Pijlwortel
Maranta arundiceae
Arrowroot
 
ARROWROOT | MARANTA ARUNDICEA ©2014

Pijlwortel

Arrowroot

De pijlwortel is een plant waarvan alleen de bitter smakende wortel gegeten wordt. Hiervan wordt het bindmiddel arrowroot gemaakt.

De Maranta behoort tot de Marantaceae-familie in de orde van de Zingiberales, waartoe ook de familie van de gemberachtigen hoort. De plant is dus verwant aan de gember.

De pijlwortel groeit in het wild in het regenwoud, liefst in de buurt van water. De plant heeft een voorkeur voor lager gelegen gebied, maar komt tot op een hoogte van 1.000 meter voor. Hij groeit op losse, bij voorkeur zandige grond, maar - zoals op St. Vincent - ook op vulkanische grond.

Het is een eenjarige, kleine struik (1 tot 1.50 meter hoog) welke vanaf de vierde maand bloeit met witte, buisvormige bloempjes. Hij groeit uit de rhizomen, waarin de plant zijn reserves op slaat. Het rhizoom bestaat voor ongeveer een kwart uit zetmeel. Het oogsten van de rhizomen gebeurt in het tweede jaar. De plant wordt daartoe in zijn geheel gerooid.

Voor het verkrijgen van het zetmeel worden de wortels na goed gewassen te zijn en ontdaan van ongerechtigdheden, geschild. Dan worden de wortels geraspt of in plakjes gesneden en gemalen. Het maalsel wordt goed gespoeld, en in een doek uitgelekt. Het spoelen en uit laten lekken, wordt vervolgd, tot een volledig wit residu is verkregen. Na droging wordt dit vermalen tot arrowroot.

De naam arrowroot wordt vaker gebruikt als benaming van planten. Zo wordt de kudzu (Pueraria lobata) bijvoorbeeld Japanse arrowroot genoemd, en de Zamia pumila Florida arrowroot. Ook de achira (Canna indica var edulis) wordt wel arrowroot genoemd.

Practische zaken

Aankoop en verkrijgbaarheid

Arrowroot wordt vooral in poedervorm verkocht. Mocht je de wortel vers willen gebruiken, zul je hem zelf moeten opkweken.

Culinair gebruik en bereiding

In India (Manipur) roostert men de wortels boven vuur, en eet deze, net als de zetmeelrijke wortels van de lisdodde (Typha angustifolia). Ook in Afrika worden de wortels gegeten.

Houdbaarheid (bewaaradvies)

slotregel

Oorsprong en verspreiding

Uit archeologisch onderzoek is gebleken dat de plant meer dan 10.000 jaar geleden in de Caraïben verbouwd en gegeten werd, als basisvoedsel voor de inheemse Arawak-bevolking

De plant komt van nature in veel tropische gebieden voor. De belangrijkste producent was lange tijd het Caraïbische St. Vincent. Tegenwoordig is de commerciële teelt verspreid over andere eilanden in de Caraïben, zoals Jamaica, Brazilië, Thailand, India, de Philippijnen, Zuid-Afrika en Australië.

Taalkundige aspecten, etymologie

De Arawaks noemden de plant aruara, wat 'meel van meel' betekent. De naam arrowroot is een verbastering van dat Arawak-woord, omgeven met misverstanden. Hoewel de arawaks de plant als medicijn gebruikten, meende men dat ze gebruikt werden om een pijlwond te behandelen om zo het gif van pijlen op te nemen. De vertaling arrowroot en pijlwortel zijn daarom feitelijk onjuist.

Ook de verklaring dat pijlwortel en penwortel synoniem zijn, en dat met pijlwortel een naar beneden groeiende wortel wordt bedoeld, is onjuist. Andere lokale benamingen voor arrowroot zijn arruruz, cara maco, sagú de Vincente en jamaichipeke.

Vertaling pijlwortel

engels
arrowroot
frans
marante, dictame
italiaans
 
spaans
yuquilla
duits
pfeilwurz
hindi (india)
tikhor
indonesisch
ubi garut
japans
kuzu ukon クズウコン
vietnamees
mì tinh
chinees
zu yhu  
 

Gezondheidsaspecten

Voedingswaarde, gezondheidsrisico's

Samenstelling per 100 gram rauw product

357
kcal
(1495 kJoule)
0,3
gram
eiwitten
88,1
gram
koolhydraten
3,4
gram
vezels
0,1
gram
waarvan suikers
9
mg
omega-3
36
mg
omega-6
VITAMINES
7,0
µg
foliumzuur (B9)
(3,5% ADH)
MINERALEN
40
mg
calcium
0,3
mg
ijzer
11
mg
kalium
3
mg
magnesium
1
mg
mangaan
2
mg
natrium
5
mg
fosfor
0,1
mg
zink

Bronvermelding update maart 2020

New Initiative In The Processing And Marketing Of Vincentian Arrowroot Starch Expected To Be Undertaken Shortly | SVG TV April 2018 Arrowroot | Wikipedia (NL/EN) Arrowroot | Etymologiebank P.A.F. van Veen, Van Dale etymologisch woordenboek Arrowroot | M.D. Erdman, 1984 Economic botany, New York Botanical garden Maranta arundinacea | FAO FAO Ecocrop Maranta arundinacea | Record display Prota4U, Plant resources of Tropical Africa, Wageningen Arrowroot, nutritionfacts (voedingswaarde) | Nutritiondata.self.com