top
Krachai
Boesenbergia rotunda
Krachai
 
KRACHAI (VINGERWORTEL) | BOESENBERGIA ROTUNDA ©2012

Krachai

Krachai (krachāy ) is één van meer dan zestig soorten Boesenbergia, een plantengeslacht uit de gemberfamilie. Krachai wordt vaak verward met zandgember, dat net als krachai in het Engels 'lesser galangal' wordt genoemd.

De Boesenbergia rotunda groeit in dicht bebost gebied op een hoogte van zo'n 1000 meter. Het is een kleine plant, zo'n 50 cm hoog, met gele, vingervormige wortelstokken van nog geen decimeter lang. Deze worden een maand of acht na geplant te zijn, geoogst, zodra de onderste bladeren geel kleuren. De wortels zijn sappig, zelfs een beetje waterig.In het karakteristieke aroma van de wortel is duidelijk kamfer waar te nemen.

De wortels van de krachai zijn vingervormig en groeien 'in een bosje' verticaal. Daarmee kun je krachai eenvoudig onderscheiden van de wortelstokken van de galanga's uit het Alpinia-geslacht, die horizontaal groeien en een grillige, compacte structuur hebben. Bovendien is de schil van de krachai okerkleurig.

De plant zelf is vrijwel stengelloos en heeft kleine wit-roze bloemen, die net als de jonge scheuten als een delicatesse worden beschouwd en vers gegeten worden. In Indonesië bloeit hij in de periode juli/augustus.

Practische zaken

Aankoop en verkrijgbaarheid

De krachai-wortel is, veelal onder de Thaise naam maar ook als Chinese gember of vingerwortel, vers en gedroogd verkrijgbaar.

Culinair gebruik en bereiding

Krachai wordt gebruikt in Thaise curries en Indonesische sauzen, bijvoorbeeld in pindasaus. Daarbij wordt ook wel de gedroogde wortel gebruikt, maar deze heeft een 'medischer' aroma, gebruik daarom bij voorkeur verse wortel. Net als laos wordt krachai vaan gebruikt bij vis en garnaal, soms gecombineerd met petis. Wanneer je gedroogde krachai gebruikt, week je de gedroogde stukjes wortel eerst 30 minuten in heet (gekookt) water.

Verse krachai-bloemen zijn een delicatesse.

Houdbaarheid (bewaaradvies)

Bewaar de wortels in een vochtige krant of doek, of vries ze in. Wanneer je de wortels invriest, houd er rekening mee dat ze bij ontdooien waterig worden, en slecht te verwerken zijn. Invriezen heeft geen invloed op de smaak, mits niet te lang ingevroren bewaard (maximaal 6 maanden).

slotregel

Oorsprong en verspreiding

De krachai komt zoals andere Boesenbergia's van oorsprong uit China (Yunnan), Laos en Thailand, en heeft zich van daaruit verspreid over het Indiaas subcontinent en Zuidoost-Azië.

Het wordt als kruid gebruikt in de Indonesische, Thaise en Cambodjaanse keuken, en af en toe in de Vietnamese, maar zeker niet in de Chinese keuken. In China is de wortelstok in de eerste plaats een medicijn.

Ondanks de bedreiging van de natuurlijke groeiplaatsen door stedelijke ontwikkelingen, heeft de bescherming van de habitats van de krachai op de internationale Rode lijst van de IUCN geen urgentie, in deze lijst opgenomen als "least concern".

Taalkundige aspecten, etymologie

Naast de geslachtsnaam Boesenbergia wordt ook wel de verouderde indeling in het geslacxht Kaempferia gebruikt. De officiële botanische benaming is echter Boesenbergia rotunda. Boesenbergia pandurata is een synoniem.

De meest gebruikelijke populaire naam is krachāy.

Vertaling krachai

engels
fingerroot, lesser galangal
frans
petits doigts
italiaans
 
spaans
krachai
duits
chinesischer ingwer
hindi (india)
 
indonesisch
temu kunci
japans
oban gajutsu
vietnamees
bông nga truật
chinees
ao chiang jiàng 凹脣薑
kantonees
sèuhn gēung
 
slotregel

RECEPTEN

Bronvermelding update juni 2020

Jangan boros | Gurusiana Boesenbergia rotunda | Useful tropical plants by Ken Fern Boesenbergia rotunda, fingerroot | Wikipedia (EN/FR) Fingerroot | Gernot Katzers's Spice pages Boesenbergia rotunda | IUCN Red List of threatened species 2014.3 Boesenbergia rotunda, fingerroot | FAO Eco crop