top
Braziliaanse peper
Schinus therebinthifolius
Braziliaanse peper
Roze peperbesjes
BRAZILIAANSE ROZE PEPERBES | SCHINUS TEREBINTHIFOLIUS  © 2007

Braziliaanse roze peper

De peperboom is een overwegend in Zuid-Amerika voor komende boom waarvan de besjes 'roze peper' genoemd worden, zoals die van de Braziliaanse peperboom.

Peperbomen hebben veel weg van pistachebomen, naaste familie. Ze zijn goed bestand tegen droogte en zelfs tegen lichte vorst (-5°).

De Braziliaanse peperboom is een middelhoge boom van een meter of negen, die ook in struikvorm groeit. Ze bevat een hars dat heftige huidreacties kan veroorzaken, vergelijkbaar - maar milder - dan het sap van de wilde aroeira (Lithrae molleoides), waarnaar de Braziliaanse peperboom de 'tamme aroeira' is genoemd.

De peperboom heeft puntig ovale, geveerde, aromatische bladeren. Ze staan in 3-12 paren. Hun geur komt vooral vrij wanneer de bladeren aangeraakt of beschadigd worden. De bloemen zijn wit en groeien in trossen.

De besjes zijn steenvruchten. Ze zijn 4 tot 5 mm groot, en bevatten één zaad. Rijpe besjes zijn, afhankelijk van de variëteit rood (var terebinthifolius) of roze (var acutifolius). De besjes bevatten een scala aan aromatische oliën, veelal monoterpenen. Carvacrol is verantwoordelijk voor de scherpte. Het gehalte aan aromatische olie is 10%, waarvan:

  • 6,5% α‑pineen,
  • 3% β‑pineen,
  • 34% α‑phell-andreen,
  • 11% β‑phell-andreen,
  • 7,5% p‑cymeen en
  • 18% γ-cadineen.

De samenstelling is zeer vergelijkbaar met die van de gagel. De besjes bevatten bovendien suiker en hebben daardoor een licht zoete smaak, zoals jeneverbes.

De Braziliaanse roze peper is de bekendste, maar niet enige roze peper. Omwille van de kleur is deze fris-roze bes in zogenaamde 'vierseizoenenpeper' opgenomen, een Nederlands bedenksel. Het mag inmiddels bekend worden verondersteld: er bestaan geen peperseizoenen. Er is er maar één ! Vierseizoenenpeper is een kleurig mengsel, minder scherp dan 100% peper, want de roze peper is allesbehalve scherp. De roze peper is immers een pseudo- of schijnpeper is, geen echte peper. De subtiele smaak van de roze peper gaat compleet verloren temidden van het smaakpalet van de echte - groene, zwarte en witte - peperkorrels. What a waste!

Practische zaken

Aankoop en verkrijgbaarheid

Het merendeel van de roze besjes op de markt is afkomstig van de teelt in Réunion en Madagascar van de Braziliaanse peperboom. Ze worden daarom ook wel Poivre de Réunion of Poivre de bourbon (Madagascar) genoemd.

Culinair gebruik en bereiding

De besjes worden hier alleen als specerij gebruikt, vooral als milde (schijn)peper. In Duitsland zijn ze erg geliefd bij kerstgerechten en worden om die reden Weihnachtsbeere genoemd. In Engeland noemt men ze om dezelfde reden Christmasberry. En wat te denken van de welluidende Japanse benaming kurisumasu-beri ? [koeriesoemasoe-berrie] phoenetisch voor Christmas berrie.

De besjes zijn geliefd in de Franse keuken, waar men ze combineert met gevogelte en vis. Een waarschuwing: maal ze liever niet in de pepermolen, tenzij gecombineerd met andere specerijen. De schilletjes zijn zo dun, dat het maalmechanisme verstopt raakt. Raspen of vijzelen gaat prima.

slotregel

Oorsprong en verspreiding

De Braziliaanse peperboom komt van origine voor in Brazilië, Argentinië en Urugay.

De boom heeft zich inmiddels verspreid naar diverse continenten, en groeit zowel in het Middellandse zeegebied (Spanje, Portugal) als in Zuid-Azië Australië en Afrika.

Taalkundige aspecten, etymologie

De geslachtsnaam Schinus is ontleend aan de Griekse naam voor de pistacheboom, een naast familielid van de peperbomen, met een grote gelijkenis. De soortnaam is een samenvoeging van de soortnamen van de mastiek- en de terpentijnboom , resp Lentiscus en Terebinthus. Tenslotte, het is roze, niet rose, het van oorsprong Franse woord, dat in de achttiende eeuw vernederlandst is.

Vertaling Braziliaanse roze peper

engels
roze pepper
frans
poivre rose
italiaans
pepe rosa
spaans
pimienta rosa(da)
duits
weihnachtsbeere
arabisch
 
turks
penbepiper
hindi (india)
 
indonesisch
 
vietnamees
 
japans
kurisumasu-beri
chinees
bā sài wùh jìu muhk
 

Duurzaamheid

De Schinus terebinthifolia is invasief in Florida - waar hij rond 1890 geïntroduceerd is - maar ook elders, zoals op de Cariben.

De boom staat op de lijst met 100 meest invasieve planten. Hij vormt dikke dekens en verdringt daardoor bestaande planten, onder meer in kwetsbaar mangrovegebied. De plant is moeilijk uit te roeien, daarbij worden uit noodzaak chemicaliën gebruikt.

Het invasieve karakter van de plant heeft ook consequenties voor de verkoop van de besjes in deze landen, die in de Verenigde Staten in tegensteling tot de pepertjes van de Peruaanse peperboom niet veilig verklaard zijn.

Bronvermelding update juni 2020

Chemical composition and anticancer and antioxidant activities of Schinus molle L. and Schinus terebinthifolius | H. Bandaoud e.o. Journal of Food Science 2010 Aug 1;75(6): C466-72. doi: 10.1111/j.1750-3841.2010.01711.x. Schinus terebinthifolius | M. Rachelle, Fire Effects Information System,U.S. Department of Agriculture, Forest Service, Oct 2017 Schinus terebinthifolius | Global invasive species database IUCN